Her yıl 8 Mart’ta kutlanan Dünya Kadınlar Günü, aslında uzun ve zorlu bir mücadelenin sembolü. 1857’de New York’ta daha iyi çalışma koşulları talebiyle greve çıkan kadınlardan bugüne, kadın hakları mücadelesi hâlâ devam ediyor. Peki, yıllardır süregelen bu mücadelenin hukuk önündeki yansımalarına baktığımızda gerçekten bir değişimden söz edebilir miyiz?
Kağıt üzerinde kadın haklarını koruyan pek çok yasal düzenleme var. Anayasamız, Medeni Kanun, Türk Ceza Kanunu ve uluslararası sözleşmeler, kadın haklarını güvence altına alıyor gibi görünüyor. Ancak yasa maddelerinin varlığı, kadınların haklarının gerçekten korunduğu anlamına gelmiyor.
Kadına yönelik şiddet vakalarındaki yetersiz cezalar, koruma mekanizmalarının etkisizliği ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği, kadınları hukuki tartışmaların odağında tutmaya devam ediyor. Son zamanlarda ise bu tartışmalara bir yenisi eklendi: süresiz nafakanın kaldırılması meselesi.
Süresiz Nafaka Nedir?
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesi, “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.” hükmünü içeriyor. Yani, yasada cinsiyet ayrımı yapılmıyor ve nafakanın kaldırılma şartları da açıkça belirtilmiş durumda. Buna rağmen, süresiz nafakanın özellikle erkekler açısından büyük bir mağduriyet yarattığı iddia ediliyor.
Bugün yoksulluk nafakası alan kadın sayısının erkeklerden fazla olmasının nedeni kadınların ekonomik hayata eşit şekilde katılamaması. Evlilik süresince eşine ve çocuklarına kendini adayan birçok kadın, ekonomik bağımsızlığını geliştiremiyor ve boşanma sonrası yoksulluğa düşüyor. Bunun arkasında yalnızca bireysel tercihler değil, toplumsal dinamikler de yatıyor.
Süresiz nafaka tartışmaları, kadın haklarını bir pazarlık meselesi hâline getirdi. Ekonomik bağımsızlığı olmayan kadınlar, nafaka hakkı sorgulandığında şiddet gördükleri evde kalmaya zorlanıyor. Çoğu kadın, yalnızca geçim sıkıntısı yüzünden boşanma kararını ertelemek zorunda kalıyor. İşte tam da bu yüzden yoksulluk nafakası, kadınlar için kritik bir ekonomik güvence oluşturuyor.
Eğer gerçekten bir adalet arayışındaysak, tartışmamız gereken mesele nafakanın süresi değil, kadınların neden ekonomik olarak güçsüz bırakıldığı olmalı. Kadınların iş gücüne eşit katılımı sağlanmadıkça, ekonomik olarak desteklenmedikçe, nafaka meselesini “haksız kazanç” ya da “mağduriyet” ekseninde değerlendirmek yüzeysel bir yaklaşım olmaktan öteye gitmeyecektir.
Kadınların ekonomik olarak güçlenmesi, onları kimseye muhtaç bırakmayacak bir sistemin inşa edilmesiyle mümkündür. İşte ancak o zaman nafaka gibi konular gerçek bir sorun olmaktan çıkabilir.
Bu 8 Mart’ı yalnızca kutlamak için değil, harekete geçmek ve gerçek sorunlara çözüm aramak için fırsat olarak görelim. Kadınların eşit, adil ve bağımsız bir hayat sürebildiği bir dünya dileğiyle…
